Marquis de Sade olmak istiyorsanız, biraz daha çabalayın !

marquis-de-sade-yatak-odasnda-felsefe-1-638

“Yatak Odasında Felsefe”, Marquis de Sade’ın, görüşlerini çok rahatça ifade edebildiği ünlü bir romanıdır. Sanılanın aksine bu roman yalnızca seks eğitiminin gerekliliğini ve bu durumun doğallığını anlatmaz. Diyaloglardan oluşan bölümleriyle zaten farklılığını kanıtlamış olan bu roman, sürükleyici olmasıyla da başarısını iyice pekiştirir. Bir tiyatro metni gibi kurgulanmış bu yaratıcı teknikle iletilmek istenen her fikir rahat bir biçimde okuyucuya ulaşacaktır. Daha önce birkaç yazarın da denediği bu yöntem tek başına inandırıcılık konusunda yeterli olamaz elbette. Peki, nelerdir onu güçlü kılan diğer yan öğeler?
Öncelikle şunu belirtmekte fayda var; söyleyiş özellikleri ve elbette kelime seçimi okuyucunun üzerinde oldukça etkilidir.
Seçilen konuya göre yaratılan edebi dil, hikâyenin karşı tarafa geçebilmesi için belki de en önemli silahtır. Görsel bir dünyayı ifade edebilmek için betimlemelerin gerekliliği ne kadar şartsa, o dünyayı yorumlayacak kelimelerin seçimi de o oranda önemlidir. Yazar bu romanında, olgunluk çağlarındaki bir kızın cinsellik deneyimini-eğitimini anlatıyorsa, bu yazıdaki sözcüklerin tayini de seçilen konu başlığının ayarında olmalıdır. Tahmin edileceği gibi Sade oldukça özgür bırakmıştır sözcüklerini. Onları özgür bırakmak, arkalarını doldurmamak anlamına gelmiyor elbette. Satırında sırıtmayan her sözcük, yazarının başarısını kanıtlar çünkü.

Marquis de Sade, bu romanında mekân seçimi üzerinde fazlaca düşünmemiştir. Tasviri oldukça silik olan bu mekânda yaşananlar ve konuşulanlar zaten yapılmak istenen şeyi destekliyor. Sade, konuya heyecanlı bir diyalogla başlayarak okuyucuyu sondaki şölene hazırlar. Cinsellik konusu, özellikle bakire bir kızın bu öğretiyi kavramak için yaptıkları zaten genel okuyucu algısını okşamaya yeter. Bunun farkında olan yazar, sayfalar fazlaca ilerlemeden bu eğitimi detaylarıyla anlatır. Karşılıklı diyaloglarla ilerleyen bu öyküde anlatılan cinsellik öğretisi, her aşamasıyla yaşatılır genç kıza. Bu konuda her şeyi öğrenmeye açık olan kızın soruları tabii ki cinsellikle sınırlı değildir. Kitabın ilerleyen bölümlerinde, hayata dair sorular da yöneltilir eğitmenlere. Cinsellik temelinde ahlak ve erdem gibi yerleşik kavramlar yeniden ve oldukça farklı bir görüş açısıyla anlatılır kıza. Din, töreler, cinayet gibi her türlü konu başlığından söz açılır kitapta ve belki de kahramanının beynine giren yazar bu görüşlerini detaylıca anlatmaktan çekinmez. Özellikle din konusunda gerçekten uzunca bir söyleve girişir eğitmenlerden biri, Dolmancé karakteri. Ateizm felsefesi gibi çok hassas konuları detaylıca anlatır ve bu konudaki gözlemlerinden bahseder. Çeşitli ülkelerde yaşayan kabilelerden örnekler vererek görüşlerinin kişisel olmaktan çok genel bir değer taşıdığını vurgulamaya çalışır. Başarır da.
Aslında her konunun altında yatan sözcük ‘doğa’dır.
Bu sözcükten yola çıkarak yaratır felsefesini zaten Sade.
Doğanın dengesinin bozulamayacağından, bunu insanoğlunun dahi başaramayacağından söz eder. Her türlü tehlikenin arkasında doğaya ihanetin olduğunu savunur. Bahsettiği konular elbette ki yerleşik toplum kurallarının tam tersi yöndedir. Kendisi de aslında bu durumun farkındadır ve istediği belki de tam olarak budur: Okuyucuyu kışkırtmak, tüm kabul ettikleri inanışları bir çırpıda alaşağı etmek.
Bu düşüncelerini yeri geldikçe karakterlerine söyletir fakat diyaloglardan oluşan bir öyküde uzunca bir tirat atmak gerçeklik duygusuna uzak düşeceğinden bunun için de akıllı bir çözüm düşünür Sade: Kitabın bir yerinde genç kız eğitmenine, ahlâkın gerçekten gerekli olup olmadığını, ahlâk etkilerinin bir ulusun dehası üzerinde bir ağırlığı olup olmadığını sorar. Bu konuda hayli fikir sahibi olan sade bu uzun konuşmayı elbette ki karakterine söyletemez. Dolayısıyla o’na söylettiği şu cümleyle durumu kurtarır: “ Bu sabah yola çıkarken eşitlik sarayı’nda bir broşür satın aldım, başlığına bakılırsa, sizin sorunuza kesinlikle cevap verecek bir kitap…”

Evet, sözünü ettiği broşürün adı “Fransızlar, Cumhuriyetçi olmak istiyorsanız biraz daha çabalayın”.
Bu broşürü eline alan diğer eğitmen onu okumaya girişir. Yaklaşık kırk sayfadan oluşan bu broşürle Sade, ifade etmek istediği tüm fikirleri akıllıca bir yöntem sayesinde okura sunar. Dinler, törelerle ilgili uzun bir söylevdir bu ve aslında kitabın esas anlatmak istediği düşünceler bu satırlarda aranmalıdır.
Yazdığı yazılar dolayısıyla bir sapkın olduğu düşünülen sade her şeyden önce bir filozof ve antimilitarist bir kişiliktir. Bu yüzden “Yatak Odasında Felsefe” kitabı erotikten ziyade siyasî ve de felsefî bir romandır. Toplumun değer yargılarına saldırmak için kitabın alt metninde erotizmi kullanması, yazarın sapkınlığını değil, kıvrak zekâsını gösterir aslında. Sade, yazdığı açık saçık hikâyeleri eleştirenlere karşı cevap olarak şu cümleleri kurmuştur:

“Evet, ben bir libertenim, itiraf ediyorum, bu konuda akla gelebilecek her şeyi düşündüm; ama düşündüğüm, tasarladığım şeyleri elbette yapmadım ve kesinlikle de yapmayacağım.”
Bu cümleden de anlaşılacağı gibi Marquis de Sade yazdıklarıyla sapkındır aslında, gerçek hayatında uygulamaz bu fikirlerini. Zaten fikirler yüzünden etkilenerek davranışları değişen, bozulan kişileri de eleştirir Sade. Ona göre, istenirse iyilikler, kötülüklerin arasından çekip çıkarılarak özümsenebilecek değerlerdir.

Şu cümlelerinden açıkça anlaşılabilir savunduğu bu fikir:

“Büyük fikirler yüzünden ahlâkı bozulacak kişiye yazıklar olsun! Felsefi düşünceler içinden yalnızca kötü olanları çekip almayı bilen, ahlakı her şeyle bozulan bu kişilere yazıklar olsun!..
Ben asla onlara hitap etmiyorum!”

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s